Kısaca
- Ateşli havale, 6 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda ateşli dönemlerde görülen nöbetlerdir.
- Nöbetler çoğunlukla çok yüksek ateşte değil, ateşin yükselmeye başladığı sırada ortaya çıkar.
- Nöbet anında çocuk yan çevrilmeli ve başı korunmalıdır; yüzüne ya da başına su dökülmemelidir.
- Nörolojik gelişimi o güne kadar normal olan bir çocukta basit ateşli havale gelişimi etkilemez.
6 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklar, ateşli dönemlerde havale açısından risk altındadır. Havalenin nasıl göründüğünü, hangi çocuklarda tekrarlama olasılığının arttığını ve nöbet anında ne yapılması gerektiğini bilmek, ailelerin bu süreçte doğru davranmasına yardımcı olur.
Ateşli havale nasıl görülür?
Ateşli havale nöbetleri şu şekillerde olabilir:
- Gözleri bir noktaya dikme
- Vücutta tamamen gevşeme ve bilinç kaybı
- Vücutta kasılma ve atmalar
Ateşli havale genellikle birkaç dakika süren, tüm vücutta kasılma ve atmalarla seyreden kısa bir nöbettir. Nadiren yalnızca vücudun bir bölümünde nöbet hareketleri ya da sıçramalar şeklinde olabilir.
Ne sıklıkla ve ne zaman ortaya çıkar?
Ateşli havale toplumlara göre farklı sıklıklarda görülmekle birlikte genellikle çocukların %4-10'unda izlenir. En çok vücutta geçirilen viral enfeksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkar.
Havale genellikle hastalığın ilk 48 saatinde, ateşin hızla yükseldiği sırada görülür. Yani nöbetler çoğunlukla çok yüksek ateşte değil, ateşin yükselmeye başladığı sırada ortaya çıkar.
Risk faktörleri nelerdir?
Ateşli havalede en önemli risk faktörü genellikle aile öyküsüdür. Özellikle birinci derece akrabalarda (anne, baba, kardeş) daha önce ateşli havale geçirme öyküsü varsa çocuk için risk artar.
Aşağıdaki durumlarda nöbetin ileriki dönemlerde tekrarlama olasılığı yüksektir:
- Ailede ateşli havale ya da sara (epilepsi) öyküsü olması
- İlk nöbetin 1 yaşından önce geçirilmesi
- İlk nöbetin 38,5 derecenin altındaki ateşte geçirilmesi
- Çocuğun erkek olması
- Tek taraflı ya da 15 dakikadan uzun süren bir nöbet geçirilmesi
- Havalelerin 24 saat içinde tekrarlaması
Özellikle bu çocukların aileleri koruyucu önlemler konusunda uyarılmalı, gerekirse ateşli durumlarda nöbet geçirmeyi engelleyici ilaçlar verilmelidir.
Nöbet anında ne yapılmalı?
- Çocuk yan çevrilmelidir. Böylece ağzındaki salgıların akciğerine kaçması engellenir.
- Çocuğun başı korunmalıdır. Bu, özellikle kasılma ve atmalar sırasında oluşabilecek kafa travmasını önler.
Nöbet sırasında nelerden kaçınılmalı?
- Nöbet geçiren çocuğun yüzüne ya da başına su dökmek çok ciddi zarar verebilir. O anda bilinci kapalı olan çocuk, suyu akciğerlerine kaçırarak solunum sıkıntısı yaşayabilir.
- Çocuğun ağzına kaşık tutmanın, ağzını açmaya çalışmanın ya da elini ayağını tutmaya çalışmanın bir anlamı yoktur.
Ateşli dönemlerde evde nelere dikkat edilmeli?
Ateşli havale geçiren çocukların aileleri evlerinde mutlaka derece bulundurmalıdır. Çocukta hastalık belirtileri görüldüğü anda ateş dereceyle düzenli olarak ölçülmelidir.
Ateş yüksekliği fark edildiğinde, doktorun önerdiği ateş düşürücü verilerek ve ılık duş aldırılarak ateş düşürülmelidir. Ateşin nasıl ölçüleceği ve evde nasıl düşürüleceği bebek ve çocuklarda yüksek ateş yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Ateşli havale gelişimi etkiler mi?
O güne kadar nörolojik gelişimi tamamen normal giden bir çocukta ortaya çıkan basit ateşli havale, çocuğun gelişimini etkilemez. Basit ateşli havaleler genellikle iyi seyirlidir; ancak doktor gerekli görürse ileri değerlendirmeler yapılır.
Çocuklar 6 yaşını bitirene kadar ailelere düşen görev, ateşli dönemlerde uyanık olmak, ateşi kontrol altında tutmak ve önerilen tedavileri uygulamaktır. Ateşli havale hakkında daha fazla bilgi ateşli havale sayfasında yer alıyor.
İlk yayın: Hürriyet Kelebek, Ocak 2016
Yayında oku
