Hangi durumlar önemsenmeli?
- Baş tutma, oturma, yürüme gibi basamaklarda gecikme
- Yaşına göre beklenenden az kelime kullanma
- 1 yaşından sonra ismine dönüp bakmama, taklit yapmama
- El becerilerinde belirgin sakarlık
Bu belirtiler tanı koydurmaz; değerlendirme için hekiminize başvurun.
Gelişim geriliği nasıl fark edilir?
Gelişim geriliği rutin muayenelerle tespit edilebildiği gibi, çocuğun yaşıtlarına göre geri kalmasıyla da fark edilebilir. Özellikle fiziksel alanlarda ya da kişisel-sosyal gelişimde gerilikler görülebilir. Bu gerilikler tespit edildiğinde çocuğa eksik olduğu alanlarda mutlaka destek tedavileri verilmesi gerekir.
Çocuğun yaşına uygun olarak uygulanabilen gelişimsel tarama testleri, gelişimin objektif olarak değerlendirilmesine yardımcı olur.
Gelişimin farklı alanları
Bebeklerimizi büyütürken boylarını ve kilolarını çok yakından takip ederiz. Nörolojik gelişim ise en az bunlar kadar önemlidir.
- Kaba motor gelişim: Başını tutma, oturma ve yürüme gibi basamaklardaki gecikmeler aileler tarafından görece kolay fark edilir.
- Dil ve konuşma: Zihinsel gelişimin ve kişisel-sosyal gelişimin bir parçası olan konuşma ise çoğu zaman daha geri planda gözlenir.
- İnce motor beceriler: El becerileri, kalem tutma, düğme ilikleme gibi becerilerdir.
Konuşma gecikmesi
Çocuğun konuşması geciktiğinde aile büyüklerinin en sık yaptığı hata, çocuğu aile bireylerinden birine benzeterek "Amcası da geç konuştu" şeklinde yorum yapmaktır. Oysa bebeğin yaşına uygun şekilde her alanda gelişim göstermesi önemlidir.
Dil gelişimindeki gerilik pek çok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir. Burada en önemli ölçüt, çocuğun yaşına göre normalde sahip olması gereken kelime hazinesini kullanabilmesidir.
İşitme mutlaka değerlendirilmeli
Konuşma gecikmesi olan çocuklar mutlaka işitme açısından da değerlendirilmelidir.
Otizm açısından dikkat edilmesi gereken bulgular
Konuşması geri kalan bebekte göz temasında zayıflık, 1 yaşından sonra ismine dönüp bakmama, komut almama ve taklit yapmama gibi bulgular varsa çocuk otizm ve uyaran eksikliği açısından hızla değerlendirilmeli; gerekli özel eğitime olabilecek en küçük yaşta başlanmalıdır.
Konuşması geri kalan çocukları "Nasıl olsa konuşur" diye göz ardı etmek yerine "Ya hiç konuşmazsa?" diye düşünüp en kısa zamanda uzmana götürmek gerekir.
Gelişimsel koordinasyon bozukluğu
Gelişimsel koordinasyon bozukluğu, günümüzde halk arasında "sakar çocuk" diye tanımlanan durumdur. Bu çocuklar tamamen sağlıklı ve normal zekâ düzeyindedir; ancak özellikle ellerini kullanma becerileri, yani ince motor becerileri yaşıtlarına göre daha zayıftır.
Riskli bebeklerde gelişim takibi
Anne karnında, doğumda ya da yenidoğan döneminde sorun yaşamış bebeklerde gelişim basamaklarının düzenli takibi ayrıca önem taşır. Bu konuda ayrıntılı bilgiyi riskli bebeklerin nörolojik takibi sayfasında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
"Amcası da geç konuştu" demek doğru mu?
Hayır. Konuşması geciken çocuğu aile bireylerinden birine benzetmek ailelerin en sık yaptığı hatadır. Bebeğin yaşına uygun şekilde her alanda gelişim göstermesi önemlidir; "nasıl olsa konuşur" diye beklemek yerine en kısa zamanda uzmana başvurmak gerekir.
Konuşma gecikmesinde neden işitme testi yapılır?
Konuşma gecikmesi olan çocukların mutlaka işitme açısından da değerlendirilmesi gerekir; işitme sorunu konuşmanın gecikmesine yol açabilir.
Gelişim geriliği tedavi edilebilir mi?
Gelişim geriliği tespit edildiğinde çocuğa eksik olduğu alanlarda destek tedavileri verilmesi gerekir. Erken fark edilmesi ve desteğin erken başlaması önemlidir.
Gelişimsel koordinasyon bozukluğu nedir?
Halk arasında "sakar çocuk" diye tanımlanan durumdur. Bu çocuklar sağlıklı ve normal zekâ düzeyindedir; ancak özellikle ellerini kullanma becerileri, yani ince motor becerileri yaşıtlarına göre daha zayıftır.
