Hangi durumlar önemsenmeli?
- Ateşle birlikte gözlerin bir noktaya dikilmesi
- Vücutta tamamen gevşeme ve bilinç kaybı
- Ateşli dönemde kasılma ve atmalar
- Daha önce havale geçirmiş çocukta yeni bir ateşli hastalık
Bu belirtiler tanı koydurmaz; değerlendirme için hekiminize başvurun.
Ateşli havale nedir?
Ateşli havale (febril konvülziyon), 6 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda ateşli dönemlerde ortaya çıkan nöbetlerle karakterizedir. Bu nöbetler gözleri bir noktaya dikme, vücutta tamamen gevşeme ve bilinç kaybı ya da vücutta kasılma ve atmalar şeklinde görülebilir.
Ateşli havale genellikle birkaç dakika süren, tüm vücutta kasılma ve atmalarla seyreden kısa bir nöbettir. Nadiren yalnızca vücudun bir bölümünde nöbet hareketleri ya da sıçramalar şeklinde olabilir.
Ne sıklıkla görülür, ne zaman ortaya çıkar?
Ateşli havale toplumlara göre farklı sıklıklarda görülmekle birlikte genellikle çocukların %4-10'unda izlenir. En sık, vücutta geçirilen viral enfeksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkar.
Havale genellikle hastalığın ilk 48 saatinde, ateşin hızla yükseldiği sırada görülür. Yani nöbetler çoğunlukla çok yüksek ateşte değil, ateşin yükselmeye başladığı sırada ortaya çıkar.
Risk faktörleri
Ateşli havalede en önemli risk faktörü aile öyküsüdür. Özellikle birinci derece akrabalarda (anne, baba, kardeş) ateşli havale öyküsü varsa çocuk için risk artar.
Aşağıdaki durumlarda nöbetin ileride tekrarlama olasılığı daha yüksektir:
- Ailede ateşli havale ya da sara (epilepsi) öyküsü olması
- İlk nöbetin 1 yaşından önce geçirilmesi
- Nöbetin 38,5 derecenin altındaki ateşte geçirilmesi
- Erkek çocuk olması
- Tek taraflı ya da 15 dakikadan uzun süren nöbet
- 24 saat içinde tekrar eden havaleler
Bu özellikleri taşıyan çocukların aileleri koruyucu önlemler konusunda bilgilendirilmeli; doktor gerekli görürse ateşli dönemlerde nöbeti engelleyici ilaçlar önerilebilir.
Nöbet anında ne yapılmalı?
- Çocuğu yan çevirin; böylece ağzındaki salgıların akciğerine kaçması engellenir.
- Başını koruyun; kasılma ve atmalar sırasında oluşabilecek kafa travmasını önleyin.
- Çocuğun yüzüne ya da başına su dökmeyin; bilinci kapalı olan çocuk suyu akciğerlerine kaçırabilir.
- Ağzına kaşık tutmaya, ağzını açmaya ya da kol ve bacaklarını tutmaya çalışmayın.
Ateşli dönemlerde evde dikkat edilecekler
Ateşli havale geçirmiş çocukların aileleri evlerinde mutlaka bir derece bulundurmalı, çocukta hastalık belirtilerini gördükleri anda ateşi düzenli olarak ölçmelidir. Ateş yüksekliği fark edildiğinde, doktorun önerdiği ateş düşürücüyle ve ılık duşla ateş düşürülmelidir.
Çocuklar 6 yaşını bitirene kadar ailelere düşen görev, ateşli dönemlerde uyanık olmak, ateşi kontrol altında tutmak ve önerilen tedavileri uygulamaktır.
Gelişime etkisi
O güne kadar nörolojik gelişimi tamamen normal giden bir çocukta ortaya çıkan basit ateşli havale, çocuğun gelişimini etkilemez. Basit ateşli havaleler genellikle iyi seyirlidir; ancak doktor gerekli görürse ileri değerlendirmeler yapılır.
Sık sorulan sorular
Ateşli havale çocuğun gelişimini etkiler mi?
O güne kadar nörolojik gelişimi tamamen normal giden bir çocukta ortaya çıkan basit ateşli havale çocuğun gelişimini etkilemez. Basit ateşli havaleler genellikle iyi seyirlidir; doktor gerekli görürse ileri değerlendirme yapılır.
Nöbet sırasında çocuğun yüzüne su dökmek doğru mu?
Hayır. Nöbet geçiren çocuğun yüzüne ya da başına su dökmek ciddi zarar verebilir; o anda bilinci kapalı olan çocuk suyu akciğerlerine kaçırarak solunum sıkıntısı yaşayabilir.
Ağzına kaşık sokmak ya da kollarını tutmak gerekir mi?
Hayır. Nöbet sırasında ağza kaşık tutmanın, ağzı açmaya çalışmanın ya da kol ve bacakları tutmaya çalışmanın bir anlamı yoktur. Yapılması gereken, çocuğu yan çevirmek ve başını korumaktır.
Havale hangi ateş derecesinde olur?
Nöbetler çoğunlukla çok yüksek ateşte değil, ateşin hızla yükselmeye başladığı sırada ortaya çıkar. Bu yüzden ateşli dönemlerde ateşin düzenli ölçülmesi önemlidir.
