Kısaca
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite, çocukluk çağının en sık görülen nöropsikolojik rahatsızlığıdır.
- Aşırı hareketlilik, söz dinlememe ve sabırsızlık özellikle 3 yaşından sonra görülür; okul çağında başarı düşebilir.
- Sıklıkla epileptik bozukluk eşlik ettiği için tanı aşamasında EEG ile değerlendirme yapılmalıdır.
- Bulgular fark edildiğinde beklemeden uzmana başvurmak ve evdeki, okuldaki gözlemleri uzmanla paylaşmak önemlidir.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, çocukluk çağının en sık görülen nöropsikolojik rahatsızlığıdır. Aşırı hareketlilik, söz dinlememe ve sabırsızlık gibi bulgularla kendini gösterir; okul çağında akademik başarıda düşüklükle seyreder. Tedavi ve takip sürecinde ailelerin tutumu belirleyici olur.
Hangi belirtiler görülür?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite, özellikle 3 yaşından sonra şu bulgularla seyreder:
- Çok fazla hareketlilik
- Söz dinlememe
- Sabırsızlık
- Verilen komutlara uymama
Dikkat eksikliği yaşayan çocuklarda utangaçlık da sıklıkla gözlenir.
Okul çağında nasıl fark edilir?
Okul çağında bu rahatsızlık akademik başarı düşüklüğüyle seyreder. Çocuklarda okulda derslere odaklanmada güçlük ve ödev yaparken zorlanma görülebilir.
Bu çocuklarda şu durumlarla da sık karşılaşılır:
- Ödevlerini unutma
- Okul araç gereçlerini kaybetme
- Kıyafetlerini bir yerlerde unutma
Kimlerde daha sık görülür?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite, erkek çocuklarda kız çocuklarına göre daha sık görülür. Genetik yatkınlık önemli bir risk etmenidir.
Bazı durumlar da dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna neden olabilir:
- Hamilelikte sigara ve alkol kullanımı
- Erken doğum
- Zor doğum
Yaşla birlikte geçer mi?
Yaşla birlikte hiperaktivite bulguları azalsa da dikkat eksikliği ömür boyu devam edebilir. Özellikle ilerleyen yaşlarda madde bağımlılığı ciddi bir sorundur.
Tanıda neden EEG çekilir?
Dikkat eksikliği ve hiperaktiviteye sıklıkla epileptik bozukluk eşlik eder. Bu yüzden tanı aşamasında, eşlik edebilecek epilepsinin ayrımı için mutlaka EEG ile değerlendirme yapılmalıdır.
EEG, beynin elektriksel aktivitesini değerlendiren, ağrısız ve radyasyon içermeyen bir tetkiktir. Zaman zaman belirgin epileptik bozukluk saptandığında antiepileptik ilaçların kullanımı düzelmeye katkı sağlar. Epilepsi hakkında ayrıntılı bilgi epilepsi sayfasında yer alıyor.
Tedavide neler önemlidir?
Tedavi ve takipte şu basamaklar önemlidir:
- Erken tanı
- Davranışçı tedaviler
- Eğitimler
- Gerekli durumlarda ilaç kullanımı
Tedavide ebeveynlere ve öğretmenlere de önemli görevler düşer.
Ailelerin tutumu neden belirleyici?
"Yaşı küçük, ilerleyince geçer; biz de çocuk olduk" şeklindeki yaklaşım son derece yanlıştır. Tam tersine, bulgular gözlendiği andan itibaren bir uzmana başvurulmalıdır.
Uzman görüşü alındıktan sonra evde anne ve babanın, okulda ise eğitimcilerin çocuğu gözlemlemesi ve bu gözlemlerin uzmanla paylaşılması son derece önemlidir.
Çocuklar ailelerinin bir parçasıdır. Onları olduğu gibi kabul etmek ve desteklemek, anne ve babanın en önemli görevidir.
İlk yayın: Hürriyet Aile, Aralık 2018 (köşe yazısı)
Yayında oku
