Kısaca
- Okul başarısızlığında çocuğu suçlamak yerine sorunu tespit edip çözüme yönelmek gerekir.
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite erkek çocuklarda kızlara göre 2-4 kat daha sık görülür ve büyük oranda genetik zeminde gelişir.
- Bu çocuklarda epilepsi, öğrenme güçlüğü, depresyon ve kaygı gibi durumlar eşlik edebilir.
- Tedavide psikoterapi, eğitsel ve bilişsel tedaviler ile çeşitli ilaç tedavileri kullanılır.
Zorlu bir eğitim döneminin sonunda alınan karneler, anne ve baba için zaman zaman hayal kırıklığı olabilir. Ardından çocuğa suçlamalar yöneltilir: "Çalışmadı, dersin başına oturmadı, sınavda karıştırdı, unutkan ya da öğretmeni bizim çocuğa taktı." Oysa okul başarısızlığında suçlu aramak yerine sorunu tespit edip çözüme yönelmek gerekir.
Okul başarısını etkileyebilen durumlardan biri dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğudur. Bu yazıda bu bozukluğun belirtileri, eşlik edebilen durumlar ve tedavi yaklaşımı ele alınıyor.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite ne sıklıkla görülür?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun görülme sıklığı, farklı kaynaklara göre %1-20 arasında değişir. Erkek çocuklarda kızlara göre 2-4 kat daha sık görülür.
Hangi nedenler rol oynar?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite %75-80 oranında genetik zeminde gelişir. Bunun yanında şu durumlar da dikkat eksikliği ve hiperaktiviteye neden olabilir:
- Annenin gebelikte alkol, sigara ya da madde kullanması
- Zor ya da erken doğum
- Geçirilmiş merkezi sinir sistemi enfeksiyonları
- Tiroid bozuklukları
- Demir eksikliği
- Epilepsi
Hangi belirtiler görülür?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivitesi olan çocuklarda şu belirtiler görülebilir:
- Aşırı hareketlilik, yerinde oturamama
- Çok konuşma
- Dikkati sürdürmede güçlük, dikkatin kolay dağılması
- Sıklıkla bir şeyler kaybetme
- Yönergeleri takip etmede güçlük
- Oyunlarda sırasını bekleyememe, söz kesme
- Söyleneni dinlememe
Okul çağına gelindiğinde bu belirtiler daha da belirgin hâle gelir.
Hangi durumlar eşlik edebilir?
Bu çocuklarda başka durumlar da eşlik edebilir. Eşlik etme oranları şöyledir:
- Epilepsi: %20-30
- Depresyon ve kaygı: %25
- Öğrenme güçlüğü: %30
- Karşı gelme bozukluğu: %35-65
- Tourette sendromu: %20
Tedavide hangi yöntemler kullanılır?
Tedavide psikoterapi, eğitsel tedavi, bilişsel tedavi ve çeşitli ilaç tedavileri kullanılır. Hastalığa bağlı belirtiler azaldıkça çocuğun çevreyle uyumu ve okul başarısı da doğrudan değişir.
Belirtiler yaşla birlikte azalır mı?
Bazı çocuklarda belirtiler yaşla birlikte azalır. Hiperaktivite kaybolsa da dikkat eksikliği devam edebilir. Erişkinlik döneminde madde bağımlılığına yatkınlık bu kişilerde daha fazladır.
Karneler değerlendirilirken yalnızca notlara değil bütün tabloya bakmak, gerekli durumlarda tıbbi yardım almak faydalı olacaktır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite hakkında daha fazla bilgi için çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite yazısına göz atılabilir.
İlk yayın: Hürriyet Aile, Haziran 2016
Yayında oku
